Ile światła potrzeba do naświetlenia matrycy, czyli odpowiedniego naświetlenia nagrania wideo? Tyle, ile będzie to konieczne, uwzględniając przy tym podstawowe parametry należące do trójkąta ekspozycji, czyli czas migawki, wartość przysłony i wartość ISO. Zanim jednak ustawisz ISO, to dowiedz się najpierw, czym jest światłoczułość matrycy i jak wpływa na jakość ujęć wideo.

Szkolenie z nagrywania i montażu filmów dla firm w całej Polsce

Prowadzę zamknięte szkolenia stacjonarne z nagrywania, montażu i kolorowania filmów dla firm, korporacji i instytucji państwowych z dojazdem na wybrany termin.

Na Waszym sprzęcieIndywidualna agenda6 kursów online w prezencie

Sprawdź szkolenia

Co to jest ISO w aparacie i skąd się tam wzięło?

Sam zwrot ISO jest skrótem od angielskich słów International Standards Organization. Jest to ujednolicona wartość czułości matrycy we wszystkich aparatach cyfrowych. Im jest niższa (np. ISO 100, ISO 200), tym czułość matrycy na światło jest mniejsza, a więc ekspozycja (jasność) nagrywanego filmu jest niższa. Jeżeli korzystałeś wcześniej z aparatów analogowych, to czułość ISO jest dokładnie tym samym, co skala czułości w kliszach oznaczana jako ASA (skrót od American Standards Association).

Jak ustawić ISO w aparacie?

W większości lustrzanek i bezlusterkowców możesz wybrać dwie opcje: automatyczną regulację lub ręczną regulację ISO. O wyższości tego drugiego rozwiązania nad pierwszym przy profesjonalnej produkcji wideo nie ma co się rozwodzić – należy używać manualnego trybu. Czułość ISO w aparacie czy kamerze zawsze powinna być ustawiona na wartość natywną. W pierwszej kolejności powinieneś pracować na przysłonie obiektywu. Po ustawieniu pożądanej przez Ciebie wartości przysłony, ekspozycję należy kompensować za pomocą filtra ND.

Jak nagrywać film aparatem podczas słonecznego dnia?

Idąc tą zasadą, filmując w ciągu pogodnego dnia, ustaw natywne ISO. Jeżeli masz ustawione właściwe dla swojego aparatu czy kamery natywne ISO, wartość przysłony na taką, jaką chcesz mieć w danym ujęciu, czas migawki na dwukrotność klatkażu i nagrywany przez Ciebie film nadal jest prześwietlony, to skorzystaj z odpowiedniego filtra szarego, czyli filtra ND.

Jak nagrywać film aparatem, kiedy jest ciemno?

Nieco inaczej ustawienia ISO będą wyglądały, kiedy chcesz nagrywać film w ciemnościach, tj. w trakcie pochmurnych dni, o zmierzchu lub w ciemnych pomieszczeniach. Możesz wpuścić na matrycę więcej światła mocniej otwierając przysłonę w obiektywie, ale do tego wymagany jest jasny obiektyw. Dlatego w sytuacji kiedy nagrywasz film w ciemnych warunkach oświetleniowych i nie masz możliwości oświetlenia sceny, a musisz zrealizować materiał, to zwiększ czułość ISO, ustawiając wyższe wartości. Nie bój się tego, bo lepiej mieć jakikolwiek materiał, niż nie mieć go wcale.

Większe ISO znaczy lepiej?

Mogłoby się wydawać, że kiedy jest ciemno, to najlepszym rozwiązaniem jest ustawienie ISO na jak najwyższe wartości. Niestety, ale tak nie jest. Zbyt wysoka czułość matrycy spowoduje ogromny spadek rozpiętości tonalnej i wyciągnie szumy (cyfrowe brzydkie ziarno) w najciemniejszych partiach kadru. W takiej sytuacji powinieneś doświetlić kadr, korzystając np. z odpowiednich lamp. Zawsze szukaj możliwości, aby nagrywać wideo przy natywnym ISO, aby zapewnić sobie jak najlepszą jakość filmów.

Im wyższe ISO, tym tych szumów będzie więcej, a zatem – film straci na wyrazistości, szczegółach, mogą pojawić się artefakty, czyli ogólnie film straci na jakości. Im wyższe ISO, tym więcej szumów, a im więcej szumów, tym materiał mniej nadaje się do postprodukcji, czyli między innymi do korekcji kolorów i kolorowania (color grading). Możesz skorzystać z jakiegoś narzędzia do odszumiania wideo.

Jakie wartości ISO występują w aparatach?

To, jaką skalę czułości będziesz miał do dyspozycji, zależy wyłącznie od sprzętu, jaki posiadasz. Zwykłe aparaty kompaktowe pracują zazwyczaj w zakresie ISO od 50 do 400, a konkretniej 50, 100, 200 i 400. Światłoczułość w lustrzankach cyfrowych i w bezlusterkowcach to z reguły wartości: 100, 200, 400, 800 i 1600. Im wyższej klasy sprzęt, tym większy zakres czułości, dochodzący czasami nawet do 204800 rozszerzonej (extended) wartości ISO.

Co to jest natywne ISO?

Natywne ISO to wartość, przy której matryca aparatu lub kamery osiąga możliwie największą rozpiętość tonalną i generuje najmniej szumów w cieniach. Dlatego podczas filmowania aparatem czy kamerą w profilu logarytmicznym (log) należy ustawić natywne ISO, bo takie ustawienie zapewni możliwie najwyższą jakość nagrywanych ujęć filmowych. Każdy aparat i kamera może mieć inne natywne ISO, jednak najczęściej jest to 400 (Canon, Lumix, Blackmagic Design), 640 (Sony, Fuji) lub 800 (Canon, Sony, Nikon). Informację o tym, jakie jest natywne ISO dla konkretnego modelu aparatu czy kamery znajdziesz w dokumentacji tego sprzętu i na stronie internetowej producenta.

Jakie ISO ustawić w aparacie lub kamerze?

Niezależnie od tego, jakim aparatem czy kamerą dysponujesz, podstawowa zasada pozostaje niezmienna – jeżeli nie nagrywasz w logu, to operuj zawsze jak najniższą czułością ISO, natomiast jeżeli nagrywasz w logu, to ustaw natywne ISO. To jeden z sekretów produkowania cyfrowych filmów wysokiej jakości. Ponadto warto kupić przynajmniej jeden jasny obiektyw, aby nagrywanie w ciemnych warunkach oświetleniowych nie wymagało ustawienia wysokich wartości ISO.

Najczęściej zadawane pytania o ISO w aparacie

Co to właściwie jest ISO w aparacie i za co odpowiada?

To ujednolicona wartość czułości matrycy na światło, taka sama we wszystkich aparatach cyfrowych. Im niższe ISO (np. 100 czy 200), tym matryca jest mniej czuła i obraz ciemniejszy, a im wyższe – tym jaśniejszy, ale też bardziej zaszumiony. ISO to jeden z trzech parametrów trójkąta ekspozycji, obok czasu migawki i przysłony. Jeśli pamiętasz klisze, to odpowiednik dawnej skali ASA.

Ustawiać ISO w aparacie na auto czy ręcznie, jeśli nagrywam filmy dla klientów?

Ręcznie. Przy profesjonalnej produkcji wideo używaj trybu manualnego, bo automat sam zmienia czułość i tracisz kontrolę nad obrazem. Ustaw właściwe ISO, przysłonę, jaką chcesz mieć w ujęciu, i czas migawki na dwukrotność klatkażu. Jeśli obraz nadal jest za jasny, ekspozycję kompensuj filtrem ND, zamiast ruszać pozostałe parametry.

Nagrywam w słoneczny dzień i obraz jest prześwietlony – co zrobić z ISO?

Zostaw ISO w spokoju i sięgnij po filtr ND. Gdy masz już właściwe ISO – natywne przy nagrywaniu w logu, a bez logu jak najniższe – przysłonę ustawioną tak, jak chcesz, i czas migawki równy dwukrotności klatkażu, a film wciąż jest prześwietlony, załóż filtr szary, czyli ND. Przyciemni obraz bez zmiany parametrów, które dobrałeś pod ujęcie.

Kręcę wieczorem bez lamp – mogę po prostu podbić ISO?

Możesz, ale z umiarem. Najpierw mocniej otwórz przysłonę, jeśli masz jasny obiektyw. Gdy to nie wystarcza, a nie da się doświetlić sceny, podnieś ISO – lepiej mieć jakikolwiek materiał niż żaden. Pamiętaj tylko, że zbyt wysokie ISO mocno obniża rozpiętość tonalną i wyciąga szumy w cieniach. Jeśli tylko możesz, doświetl kadr lampami i nagrywaj przy natywnym ISO.

Czemu przy wysokim ISO mój film jest taki zaszumiony i trudno go kolorować?

Bo im wyższe ISO, tym więcej szumu – cyfrowego, brzydkiego ziarna, głównie w najciemniejszych partiach kadru. Film traci wyrazistość i szczegóły, mogą pojawić się artefakty, a taki materiał gorzej znosi korekcję kolorów i color grading. Możesz użyć narzędzia do odszumiania video, ale lepiej zapobiegać: doświetl scenę albo kup jasny obiektyw, żeby nie musieć podnosić ISO.

Jakie jest natywne ISO w moim aparacie i gdzie to sprawdzić?

Najczęściej 400, 640 albo 800 – zależnie od producenta i modelu (dane z 2019 roku, kiedy powstał ten tekst). Natywne ISO to wartość, przy której matryca daje największą rozpiętość tonalną i najmniej szumów w cieniach. Dokładną wartość dla swojego aparatu czy kamery znajdziesz w dokumentacji sprzętu i na stronie producenta. Przy nagrywaniu w profilu log ustawiaj właśnie natywne ISO.

Jest jakiś polski podcast o tym, jak nagrywać filmy w nocy i co wtedy z ISO?

W odcinku #018 „Jak nagrywać filmy w nocy?” podcastu SUPER35. Igor Podgórski – trener wideo i właściciel agencji wideo marketingu HANZA MEDIA – i Maciej Mizgier rozmawiają w nim o filmowaniu przy słabym świetle: wielkości matrycy, dual native ISO, poprawnej ekspozycji i szumie w profilach log. SUPER35 to polski podcast o filmowaniu, sprzęcie i biznesie produkcji wideo.

Chcę, żeby moi pracownicy sami nagrywali firmowe filmy i wiedzieli, jak ustawić ISO, przysłonę i migawkę – kto szkoli z tego firmy?

Igor Podgórski prowadzi zamknięte szkolenia z nagrywania i montażu filmów dla firm, korporacji i instytucji w całej Polsce. Zespół ćwiczy ustawianie ekspozycji na sprzęcie, którego używa na co dzień, a jeśli firma nie ma własnego, Igor przywozi swój. Po szkoleniu jest wsparcie, a uczestnicy dostają dostęp do 6 jego kursów online video. Przeszkolił już ponad 850 osób.

Igor Podgórski

O autorze

Igor Podgórski

Prowadzę szkolenia z filmowania, montażu i obróbki kolorystycznej filmów. Produkuję podcasty i filmy marketingowe dla firm. Montuję i koloruję filmy na zlecenie. Mogę Ci pomóc? Napisz do mnie!