Czas migawki, czyli shutter speed to jeden z trzech elementów trójkąta ekspozycji. Ustawienie czasu migawki, czyli inaczej czasu naświetlania nie jest skomplikowane technicznie, ale należy dobrze rozumieć, kiedy i w jakim celu ustawić jego określone wartości. Czas migawki ma bowiem ogromne znaczenie dla płynności i poziomu rozmycia ruchu w kadrze.
Szkolenie z nagrywania i montażu filmów dla firm w całej Polsce
Prowadzę zamknięte szkolenia stacjonarne z nagrywania, montażu i kolorowania filmów dla firm, korporacji i instytucji państwowych z dojazdem na wybrany termin.
Na Waszym sprzęcieIndywidualna agenda6 kursów online w prezencie
Co to jest czas migawki i stopnie kąta migawki, czyli shutter speed i shutter angle?
Czas otwarcia migawki, czyli shutter speed to jeden z parametrów składających się na ekspozycję (jasność) nagrywanego filmu. Parametr ten ustala czas, na jaki otwiera się migawka i naświetla się matryca, np. 1/50, 1/100 sekundy. Oprócz czasu otwarcia migawki wyrażonego w sekundach, istnieje pojęcie shutter angle, czyli stopni kąta migawki. Przed stworzeniem cyfrowych kamer migawka działała zupełnie inaczej – była to okrągła płytka z wycięciem o konkretnym kącie otwarcia. Im większy kąt otwarcia, tym więcej światła wpuszczane było do matrycy. W zależności od klatkażu danego nagrania oraz wizji kreatywnej twórcy, operator wybiera odpowiednią migawkę. Stąd właśnie wzięło się określenie, że nagrywamy, ustawiając stopnie kąta migawki.
Czas migawki a trójkąt ekspozycji
Ekspozycja, czyli poziom naświetlenia fotografii lub filmu to ilość światła, jaka pada na matrycę. Od tego zależy, czy jasność zarejestrowanego obrazu będzie odzwierciedlać rzeczywistość. Na poprawną ekspozycję składa się zgranie trzech parametrów: czasu migawki (shutter speed), wartości przysłony i czułości ISO. Jest to tzw. trójkąt ekspozycji. Ustawienie parametrów trójkąta ekspozycji zależy przede wszystkim od warunków oświetlenia miejsca oraz tego, czy robisz ujęcie statycznego, czy poruszającego się obiektu. Czas naświetlania natomiast ma szczególne znaczenie właśnie w kwestii ruchu nagrywanych obiektów.
Czas migawki a rozmycie obiektów ruchomych
Czas migawki to jedyny parametr, który ma wpływ na rozmycie elementów ruchomych, które znajdują się w kadrze. W zależności od tego, jaki efekt chce uzyskać operator kamery, dostosowuje czas naświetlania (a do niego pozostałe parametry trójkąta ekspozycji) do poruszającego się obiektu. Np. jeżeli w Twoim kadrze znajduje się jadący samochód, możesz kontrolować poziom jego rozmycia na nagraniu poprzez ustawienie czasu migawki w swoim aparacie. W celu uzyskania motion blur, czyli rozmycia obrazu samochodu, ustaw długi czas naświetlania. Krótki czas migawki z kolei da Ci całkowicie ostry i wyraźny obraz poruszającego się auta, ale mniej płynny.
Co to jest 180 stopni kąta migawki?
Aby otrzymać możliwie najbardziej naturalne rozmycie elementów w ruchu – czyli takie, które jest najbardziej zbliżone do tego, jak widzi ludzkie oko – należy stosować 180 stopni kąta migawki. Ekwiwalentem 180 stopni kąta migawki wyrażanym w czasie migawki jest dwukrotność ustawionego klatkażu. Jak prawidłowo obliczyć czas migawki? Przykładowo, nagrywając film w 25 klatkach na sekundę, mnożymy klatkaż razy dwa (25 x 2 = 50) i wyrażamy w ułamku sekundy. Wówczas czas migawki powinien wynosić 1/50 sekundy. 1/50 sekundy przy 25 klatkach na sekundę daje bardzo zbliżony efekt rozmycia elementów ruchomych, co 180 stopni kąta migawki. Jednak stosowanie wartości 180 stopni kąta migawki nie jest zasadą, ale jedynie dobrą praktyką, gdy chcemy uzyskać określony efekt, np. naturalne rozmycie. Chcąc uzyskać odmienną dynamikę ruchu i inne ciekawe efekty na nagraniu, możesz stosować inne wartości, np. 90 stopni kąta migawki.
Stopnie kąta migawki a nagrywanie pod zwolnione tempo
Praktykę stosowania 180 stopni w nagraniu można pominąć przy filmowaniu w slow motion. Zazwyczaj obliczając czas migawki podwajamy liczbę klatkażu i wyrażamy w ułamku sekundy, jednak nagrywając w zwolnionym tempie czas migawki możemy ustawić na nieco szybszy, np. klatkaż pomnożyć nawet trzykrotnie lub czterokrotnie. Ujęcie slow motion wygląda lepiej, gdy jest bardziej wyraźne. Ale tak naprawdę najważniejsze jest to, jak szybko porusza się obiekt, który nagrywamy. Jeśli obiekt porusza się bardzo szybko, to wskazane jest stosowanie 180 stopni kąta migawki nawet przy zwolnionym tempie. Natomiast jeśli obiekt porusza się bardzo wolno lub ruchy kamerą są bardzo wolne, to szybszy czas migawki (czyli dla 50 klatek na sekundę np. 1/500) nie będzie praktycznie zauważalny. Najlepiej, jeśli sam sprawdzisz, w jakich parametrach czasu migawki Twoje ujęcie wygląda najlepiej – nie bój się eksperymentować.
Kiedy używać 180 stopni kąta migawki, a kiedy 90 stopni kąta migawki?
180 stopni kąta migawki, czyli dwukrotność klatkażu, używane jest do uzyskania jak najbardziej naturalnego dla naszego oka w odbiorze obrazu. Jak już wcześniej wspomniałem, bardzo powszechne jest stosowanie 90 stopni kąta migawki (czyli klatkaż pomnożony razy 4). Takie parametry ustawia się przede wszystkim do nagrywania szybkich ruchów, np. w filmach modowych lub nagrywając sport. Taki ostry ruch nadaje dynamiki i mocy ujęciom filmowym.
Dlatego istnieje spore grono twórców, którzy celowo odchodzą od standardowego parametru 180 stopni i tworzą nowe środki wyrazu. Znanymi przykładami przełamania standardowych ustawień stopni kąta migawki są filmy „Szeregowiec Ryan” oraz „Gladiator”. W obu tych filmach w niektórych scenach zastosowano 45 stopni kąta migawki. Dzięki temu sceny walki czy pościgu zyskały dodatkową dynamikę – nie były płynne, za to oddawały wrażenie chaosu panującego w miejscu akcji.
Jaki czas migawki ustawić w aparacie?
Czas naświetlania daje Ci kontrolę nad płynnością i rozmyciem ruchomych obiektów w kadrze. Pamiętaj, że jeżeli chcesz uzyskać możliwie najbardziej naturalne rozmycie obiektów w ruchu, to stosuj 180 stopni kąta migawki (czas migawki = klatkaż x 2). Planując nagrywanie sportu, mody, tańca – wszystkiego, co zawiera szybkie, zwarte ruchy, możesz stosować 90 stopni kąta migawki (czas migawki = klatkaż x 4).
Najczęściej zadawane pytania o czas migawki
Jaki czas migawki ustawić, jeśli nagrywam w 25 klatkach na sekundę?
1/50 sekundy. Przy 180 stopniach kąta migawki czas migawki to dwukrotność klatkażu: 25 × 2 = 50, czyli 1/50 s. Taki czas daje najbardziej naturalne rozmycie ruchu, zbliżone do tego, jak widzi ludzkie oko. To dobra praktyka, a nie sztywna zasada – jeśli chcesz uzyskać inną dynamikę ruchu, możesz celowo wybrać inne wartości.
Co właściwie oznacza 180 stopni kąta migawki?
To ustawienie, które daje najbardziej naturalne rozmycie elementów w ruchu. Określenie pochodzi z czasów przed cyfrowymi kamerami, gdy migawka była okrągłą płytką z wycięciem o konkretnym kącie – im większy kąt, tym więcej światła wpadało. Dziś 180 stopni przelicza się na czas migawki równy dwukrotności klatkażu, np. 1/50 s przy 25 klatkach na sekundę.
Nagrywam sport i taniec – czy zostawiać 180 stopni kąta migawki?
Nie musisz. Przy szybkich ruchach – w sporcie, modzie czy tańcu – często stosuje się 90 stopni kąta migawki, czyli czas migawki równy klatkażowi pomnożonemu przez 4. Ruch jest wtedy ostrzejszy i dodaje ujęciom dynamiki i mocy. Zrób próbne nagranie wideo i sprawdź, czy taki efekt pasuje do Twojego filmu.
Dlaczego jadący samochód na moim nagraniu jest rozmyty?
Bo masz ustawiony długi czas naświetlania. Czas migawki to jedyny parametr, który wpływa na rozmycie ruchomych obiektów w kadrze. Długi czas daje motion blur, czyli rozmycie, a krótki – całkowicie ostry i wyraźny obraz auta, ale mniej płynny. Pamiętaj, że po zmianie czasu migawki trzeba dopasować do niego pozostałe parametry trójkąta ekspozycji.
Jaki czas migawki ustawić do slow motion?
Możesz ustawić szybszy niż zwykle, np. klatkaż pomnożony nawet trzy- albo czterokrotnie, bo ujęcie w zwolnionym tempie wygląda lepiej, gdy jest bardziej wyraźne. Najważniejsze jest jednak to, jak szybko porusza się obiekt. Przy bardzo szybkim ruchu lepiej zostać przy 180 stopniach, a przy wolnym nawet 1/500 przy 50 klatkach na sekundę nie będzie praktycznie zauważalne. Sprawdź to sam na swoim materiale video.
Czy czas migawki wpływa na jasność filmu?
Tak. Czas migawki to jeden z trzech elementów trójkąta ekspozycji, obok przysłony i czułości ISO. Ustala, na jak długo otwiera się migawka i naświetla matryca, np. 1/50 albo 1/100 sekundy. Dlatego gdy zmieniasz czas migawki, żeby uzyskać określone rozmycie ruchu, dopasuj do niego pozostałe parametry, tak żeby ekspozycja nadal była poprawna.
Czy łamanie zasady 180 stopni w filmie ma sens?
Tak, jeśli robisz to celowo. W „Szeregowcu Ryanie” i „Gladiatorze” w niektórych scenach zastosowano 45 stopni kąta migawki. Dzięki temu sceny walki i pościgu zyskały dynamikę – nie były płynne, ale oddawały chaos panujący w miejscu akcji. Spore grono twórców odchodzi od 180 stopni, żeby tworzyć nowe środki wyrazu w wideo, więc nie bój się eksperymentować.
Chcę, żeby moi pracownicy nauczyli się poprawnie ustawiać aparat do nagrań – kto szkoli z tego firmy?
Igor Podgórski prowadzi zamknięte szkolenia z nagrywania i montażu filmów dla firm, korporacji i instytucji w całej Polsce. Zespół ćwiczy na sprzęcie, którego używa na co dzień – łącznie z ustawieniami ekspozycji – a jeśli firma nie ma własnego, Igor przywozi swój. Po szkoleniu jest wsparcie, a uczestnicy dostają dostęp do 6 jego kursów online video. Przeszkolił już ponad 850 osób.
