Tworząc filmy z myślą o dystrybucji ich w różnych rejonach świata, również poza Europą, należy pamiętać, że na świecie istnieją odmienne standardy nadawania i wyświetlania obrazu telewizyjnego. Najpopularniejsze z nich to amerykański National Television System Committee (NTSC) i europejski Phase Alternating Line (PAL). Już na etapie nagrywania należy zdecydować, w którym z określonych standardów powinno się tworzyć materiał – systemy te bowiem odpowiadają za odpowiednie kodowanie kolorów i dostępność konkretnego klatkażu. Czym się różnią te standardy i który wybrać do filmowania aparatem lub kamerą – NTSC czy PAL?
Szkolenie z nagrywania i montażu filmów dla firm w całej Polsce
Prowadzę zamknięte szkolenia stacjonarne z nagrywania, montażu i kolorowania filmów dla firm, korporacji i instytucji państwowych z dojazdem na wybrany termin.
Na Waszym sprzęcieIndywidualna agenda6 kursów online w prezencie
Co to jest PAL i NTSC?
NTSC jest amerykańskim systemem kodowania kolorów, który został stworzony w 1953 roku. NTSC ma format 24 klatek na sekundę. Liczba ta swoją genezę zawdzięcza używanej dawniej w przemyśle filmowym prędkości nagrywania kamer analogowych. W zależności od rodzaju sprzętu nagrywającego, standard ten pozwala też na nagrywanie w 30, 60, 120 klatek na sekundę. Z kolei PAL jest udoskonaleniem systemu NTSC. Stworzony został w Niemczech w 1967 roku i pozwala na nagrywanie w formacie 25 klatek na sekundę (oraz w wielokrotności tej liczby). Zgodnie z miejscem opracowania tych systemów, NTSC rozpowszechnił się na terenie Ameryki Północnej, Środkowej i Południowej oraz Azji. Natomiast PAL używany jest przede wszystkim w Europie. Jednak ten podział regionalny w zakresie standardów kodowania kolorów podczas nagrywania i wyświetlania obrazu nie oznacza, że nie będziemy w stanie wyświetlać filmu nagranego w PAL w Ameryce i filmu nagranego w NTSC na europejskim sprzęcie. Nowoczesne urządzenia, z których obecnie korzystamy, bez problemu obsługują oba standardy – zapewne codziennie oglądasz filmy w Internecie nagrane zarówno w PAL, jak i NTSC. Dlaczego w takim razie jest to istotne, w jakim standardzie nagrywamy film? Powodem jest klatkaż i częstotliwość prądu.
Liczba klatek na sekundę a częstotliwość prądu w PAL i NTSC
Jednym z elementów trójkąta ekspozycji jest klatkaż, czyli jedno z ważniejszych ustawień aparatu i kamery pod filmowanie. System NTSC oraz PAL charakteryzują się odmiennym klatkażem – NTSC rejestruje w 24, 30, 60, 120, itd. klatkach na sekundę, PAL w 25, 50, 100, itd. Tak ustalony klatkaż ma przyczynę w występującej w różnych rejonach świata odmiennej częstotliwości prądu. W USA częstotliwość prądu przemiennego wynosi 60 Hz, natomiast w Europie jest to 50 Hz. To właśnie nieprawidłowe połączenie tych dwóch parametrów technicznych może spowodować efekt stroboskopu, czyli tzw. flicker – migotanie świateł na nagraniu filmowym.
Migotanie światła a czas migawki aparatu
Różna wartość częstotliwości prądu w określonych regionach oraz wpisany w specyfikę danego standardu wyświetlania obrazu klatkaż powoduje pewne wyzwania przy nagrywaniu. Przy korzystaniu z niewłaściwego systemu kodowania kolorów i nagrywaniu w scenie oświetlonej sztucznym światłem żarówki, monitory, ekrany ujęte w scenie mogą migotać. Przy świetle naturalnym obraz powinien wyglądać prawidłowo.
Dodatkowo, bardzo ważnym parametrem, który również może wpływać na migotanie żarówek i innych źródeł światła w scenie, jest czas migawki. W zależności od tego, czy nagrywamy w systemie NTSC, czy PAL, musimy odmiennie ustawić czas migawki. Ogólną zasadą ustawiania tego parametru jest podzielenie 1 przez dwukrotność klatkażu. Zatem przy formacie NTSC będzie to 1 przez 60, 120, itd., a w przypadku PAL 1 przez 50, 100, itd.
Ustawienia aparatu lub kamery oraz postprodukcja filmu
W sprzęcie dostępnym na rynku europejskim domyślnie ustawiony jest format PAL. Chcąc ustawić format NTSC, musimy sięgnąć do ustawień aparatu lub kamery. Pracując nad filmem w postprodukcji, nie można mieszać w programie do montowania nagrań w PAL i NTSC. Na jednej osi czasu w programie można umieścić ujęcia nagrane tylko jednym systemem. W innym wypadku po zmontowaniu materiał nie będzie płynny – kilka klatek zostanie uciętych. Powodować to będzie skoki obrazu oraz utratę synchronizacji obrazu i dźwięku.
Najczęściej zadawane pytania o PAL i NTSC
Mieszkam w Polsce – nagrywać w PAL czy NTSC?
PAL. W Europie prąd ma częstotliwość 50 Hz, a PAL nagrywa w 25 klatkach na sekundę i ich wielokrotnościach (50, 100), więc pasuje do lokalnego oświetlenia. Sprzęt sprzedawany na rynku europejskim zwykle ma PAL ustawiony domyślnie. NTSC przyda się, gdy nagrywasz tam, gdzie prąd ma 60 Hz, np. w USA – przełączysz go w ustawieniach aparatu lub kamery.
Czemu żarówki i monitory migają mi na nagraniu?
Najczęściej przez niedopasowanie klatkażu i czasu migawki do częstotliwości prądu. To tzw. flicker, czyli efekt stroboskopu. W Europie prąd ma 50 Hz, a w USA 60 Hz, więc przy sztucznym świetle ustawienia z niewłaściwego systemu powodują migotanie żarówek, monitorów i ekranów w kadrze. Przy świetle naturalnym obraz video powinien wyglądać prawidłowo.
Jaki czas migawki ustawić w PAL, a jaki w NTSC?
Zasada jest prosta: 1 podzielone przez dwukrotność klatkażu. W PAL będzie to 1/50, 1/100 itd., a w NTSC 1/60, 1/120 itd. Czas migawki mocno wpływa na migotanie żarówek i innych źródeł światła w scenie, więc zawsze dopasuj go do systemu, w którym nagrywasz wideo.
Czy mogę zmontować w jednym projekcie ujęcia nagrane w PAL i w NTSC?
Nie. Na jednej osi czasu w programie do montażu umieszczaj ujęcia nagrane tylko w jednym systemie. Jeśli je pomieszasz, zmontowany materiał nie będzie płynny – część klatek zostanie ucięta, pojawią się skoki obrazu i rozjedzie się synchronizacja obrazu z dźwiękiem. Dlatego wybierz PAL albo NTSC już przed nagraniem video.
Co to właściwie jest PAL i NTSC i czy dziś to jeszcze ma znaczenie?
To standardy nadawania i wyświetlania obrazu: amerykański NTSC, stworzony w 1953 roku, i europejski PAL, opracowany w Niemczech w 1967 roku. Odpowiadają za kodowanie kolorów i dostępny klatkaż. Nowoczesne urządzenia obsługują oba, więc film w PAL obejrzysz też w Ameryce. Znaczenie mają przy nagrywaniu – przez klatkaż i częstotliwość prądu, od których zależy migotanie świateł.
Chcę, żeby mój zespół nauczył się poprawnie ustawiać aparaty do firmowych nagrań – kto szkoli z tego firmy?
Igor Podgórski prowadzi zamknięte szkolenia z nagrywania i montażu filmów dla firm, korporacji i instytucji w całej Polsce. Zespół ćwiczy na sprzęcie, którego używa na co dzień, a jeśli firma nie ma własnego, Igor przywozi swój. Po szkoleniu jest wsparcie, a uczestnicy dostają dostęp do 6 jego kursów online wideo. Przeszkolił już ponad 850 osób.
