Praca ostrością i światłem wpływa na to, jak wiele chcesz pokazać naraz w ujęciu i jaki obiekt ma zostać zaakcentowany. Dlatego jednym z kluczowych dla kadru czynników jest wybór ogniskowej w obiektywie. W zależności od tego, jaki efekt chcesz uzyskać i co dominuje w twoim kadrze, musisz zdecydować się na określoną wartość ogniskowej obiektywu.
Szkolenie z nagrywania i montażu filmów dla firm w całej Polsce
Prowadzę zamknięte szkolenia stacjonarne z nagrywania, montażu i kolorowania filmów dla firm, korporacji i instytucji państwowych z dojazdem na wybrany termin.
Na Waszym sprzęcieIndywidualna agenda6 kursów online w prezencie
Od czego zależy kąt widzenia obiektywu?
Ogniskowa obiektywu to wyrażona w milimetrach odległość od matrycy aparatu do miejsca skupienia się światła wewnątrz obiektywu. Innymi słowy, ogniskowa to kąt widzenia obiektywu. Ale co w praktyce filmowej daje ci wiedza, czym jest ogniskowa obiektywu? Im krótsza ogniskowa w obiektywie, tym szerszy uzyskujesz kąt widzenia w ujęciu. Im dłuższa ogniskowa, tym węższy kadr i większe przybliżenie nagrywanych obiektów. Wybór odpowiedniej ogniskowej obiektywu zależy od tego, jakie obiekty chcesz nagrać i jaką masz wizję ujęcia.
Ogniskowa obiektywu a rozmycie tła w filmie
Poza przysłoną obiektywu i odległością od wyostrzonego obiektu to właśnie ogniskowa obiektywu ma kluczowe znaczenie przy rozmywaniu tła. Im dłuższa ogniskowa, tym bardziej skompresowane tło, a im bardziej skompresowane tło, tym bardziej rozmyte. Gdzie zazwyczaj potrzebujesz dużej kompresji tła w filmie? Na przykład filmując twarze modeli z bliska, chcąc skupić uwagę widza na ich emocjach i mimice, rozmywając tło.
Obiektywy stałoogniskowe i zmiennoogniskowe
Pod kątem ogniskowej obiektywy dzielą się na dwa typy: stałoogniskowe i zmiennoogniskowe. Obiektywy stałoogniskowe posiadają dokładnie rozdzielone przedziały wartości ogniskowych, jakie osiągają. Są mniej uniwersalne niż zmiennoogniskowe, lecz pozwalają na uzyskanie dobrej jakości materiału w gorszych warunkach oświetleniowych oraz uzyskanie pożądanej płytkiej głębi ostrości. Obiektywy zmiennoogniskowe natomiast posiadają obszerny i często nie ściśle określony przedział wartości ogniskowej. Dzięki soczewkom poruszającym się po osi optycznej obiektywu reguluje się ogniskową i przybliża optycznie obraz. Dzięki temu obiektywy te charakteryzują się większą uniwersalnością i znajdują szerokie zastosowanie w dynamicznie zmieniających się warunkach, np. podczas podróży.
Rodzaje ogniskowych i ich zastosowanie
Na rynku istnieje wiele obiektywów z różnymi wartościami ogniskowych – od 7 do 1200 milimetrów oraz parametrem stałości lub zmienności ogniskowej. Jak już pisałem wcześniej, krótsze ogniskowe poszerzają kąt widzenia, dłuższe zwężają. Ale jak dokładnie zdefiniować określony typ obiektywu? Zazwyczaj obiektywy dzieli się według przedziału wartości ogniskowej oraz parametru stałości/zmienności ogniskowej.
Stałoogniskowy obiektyw szerokokątny – od 7 mm do 35 mm
Ten charakterystyczny typ obiektywu pozwala zarejestrować bardzo szeroki kadr, jednak z pewnym zniekształceniem obrazu, np. zaokrągleniem linii prostych oraz zaburzeniem perspektywy (zwłaszcza na brzegach ujęcia). Gdzie sprawdzi się obiektyw „rybie oko”? Podczas filmowania koncertów, tłumu ludzi – aby ukazać skalę wydarzenia oraz wysokich budynków, wnętrz czy obiektów, które chcemy mieć w kadrze w całości, a nie moglibyśmy stanąć odpowiednio daleko, stosując standardowy obiektyw. Nieco większa ogniskowa obiektywu szerokokątnego (powyżej 16 mm) pozbawia już ujęcie efektu rybiego oka, ale wciąż obejmuje szeroki kadr i doskonale sprawdzi się do nagrywania krajobrazów.
Stałoogniskowy obiektyw standardowy – od 35 mm do 70 mm
Obiektywy standardowe posiadają ogniskową w przedziale 35-70 mm i pozwalają na rejestrację materiału w sposób niezniekształcony, lecz naturalny, tzn. najbardziej przybliżony do tego, jak widzi ludzkie oko. Z tego powodu taka ogniskowa idealnie nadaje się do filmowania materiałów reportażowych, surowych, codziennych, oddając realizm sytuacji.
Stałoogniskowy teleobiektyw – od 70 mm wzwyż
Ten typ obiektywów to największy i najcięższy spośród pozostałych. Teleobiektywy z ogniskową do 300 mm idealnie nadadzą się do portretów, rozmywając tło i zachowując dobre proporcje modela. Obiektywy z ogniskową powyżej 300 mm przeznaczone są do profesjonalnej fotografii, np. sportowej czy przyrodniczej.
Zmiennoogniskowy zoom szerokokątny
Umownie przyjmuje się, że tego typu obiektywy posiadają ogniskową do 35 mm, ale w przypadku obiektywów zmiennoogniskowych granice są bardziej płynne. Ich zastosowanie jest właściwie takie samo, jak w przypadku stałoogniskowego obiektywu szerokokątnego. Dodatkowo jednak możliwość wybrania zakresu w górnej granicy przedziału wartości ogniskowej sprawia, że obiektyw ten doskonale sprawdzi się do zdjęć reporterskich o szerokim kadrze.
Zmiennoogniskowy zoom standardowy
Standardowe zoomy posiadają zbliżony przedział wartości ogniskowej, jak ich odpowiedniki stałoogniskowe. Jednak te obiektywy umożliwiają płynną regulację ogniskowej w trakcie nagrywania. Pozwala to na ogromną elastyczność w nagrywaniu i powoduje, że często wybór na pierwszy obiektyw do nagrywania pada właśnie na zoom standardowy.
Teleobiektyw zmiennoogniskowy – tele zoom
Tele zoom oferuje najdłuższą ogniskową wśród obiektywów zmiennoogniskowych. Podobnie jak w przypadku jego stałoogniskowego ekwiwalentu, obiektyw ten wybierany jest przez profesjonalnych filmowców do określonych materiałów: reporterskich, przyrodniczych czy sportowych.
Co to jest ogniskowa obiektywu?
Podsumowując, w zależności od filmowanego przez ciebie obiektu – natury, krajobrazu, zwierząt, twarzy, budynków – będziesz potrzebować odmiennych ogniskowych. Ogniskowa odpowiada bowiem przede wszystkim za to, jak wiele będziesz mógł zmieścić w kadrze oraz jaką kompresję tła za wyostrzonym obiektem uzyskasz. Dlatego warto pracować na różnych obiektywach i korzystać z nich zgodnie ze sztuką lub przeciwnie – eksperymentować. Różne ogniskowe potrafią zupełnie zmienić odbiór ujęcia filmowego i warto potrafić z tego korzystać.
Najczęściej zadawane pytania o ogniskową obiektywu
Co to właściwie jest ogniskowa obiektywu i co mówią mi te milimetry?
To wyrażona w milimetrach wartość, która w praktyce decyduje o kącie widzenia obiektywu. Im krótsza ogniskowa, tym szerszy kadr. Im dłuższa, tym węższy kadr i większe przybliżenie filmowanych obiektów. Dlatego dobierasz ją do tego, co chcesz nagrać i jaką masz wizję ujęcia video – czy pokazać jak najwięcej, czy wyciągnąć z kadru jeden szczegół.
Chcę mocno rozmyte tło za twarzą rozmówcy – jaką ogniskową wybrać?
Dłuższą. Obok przysłony i odległości od wyostrzonego obiektu to właśnie ogniskowa obiektywu w dużej mierze decyduje o rozmyciu tła: im dłuższa, tym bardziej skompresowane i rozmyte tło. Do portretów świetnie nadają się teleobiektywy do 300 mm – rozmywają tło i zachowują dobre proporcje twarzy. Widz skupia się wtedy na emocjach i mimice, a nie na tym, co dzieje się z tyłu.
Stałka czy zoom – który obiektyw lepszy do filmowania?
To zależy od tego, co nagrywasz. Obiektywy stałoogniskowe są mniej uniwersalne, ale dają dobrą jakość w gorszym świetle i łatwiej z nimi o płytką głębię ostrości. Zoomy pozwalają płynnie zmieniać ogniskową, także w trakcie nagrywania, więc lepiej sprawdzą się w dynamicznie zmieniających się warunkach, np. w podróży. Na pierwszy obiektyw do nagrywania często wybiera się właśnie zoom standardowy.
Nagrywam koncert i chcę pokazać tłum – jaka ogniskowa obiektywu się sprawdzi?
Szeroki kąt, czyli obiektyw szerokokątny od 7 do 35 mm. Najkrótsze ogniskowe dają efekt rybiego oka: bardzo szeroki kadr, ale z zaokrąglonymi liniami prostymi i zaburzoną perspektywą na brzegach. Dobrze oddają skalę wydarzenia i ratują Cię we wnętrzach, gdy nie możesz odejść dalej. Powyżej 16 mm efekt rybiego oka znika, a kadr wciąż jest szeroki – w sam raz do krajobrazów.
Jaka ogniskowa daje obraz najbardziej podobny do tego, co widzi oko?
Standardowa, czyli od 35 do 70 mm. Taki obiektyw rejestruje obraz bez zniekształceń, najbardziej zbliżony do tego, jak widzi ludzkie oko. Dlatego dobrze sprawdza się przy materiałach wideo reportażowych, surowych i codziennych, w których zależy Ci na realizmie sytuacji. Jeśli chcesz mieć ten zakres z możliwością regulacji w trakcie nagrywania, wybierz zoom standardowy.
Do czego w filmowaniu przydają się najdłuższe teleobiektywy i tele zoomy?
Głównie do sportu, przyrody i reportażu. Teleobiektywy z ogniskową powyżej 300 mm są przeznaczone przede wszystkim do profesjonalnej fotografii sportowej i przyrodniczej, a tele zoomy – najdłuższe z obiektywów zmiennoogniskowych – profesjonalni filmowcy wybierają do materiałów reporterskich, przyrodniczych i sportowych. Pamiętaj, że teleobiektywy to największe i najcięższe obiektywy ze wszystkich typów.
Gdzie posłuchać, jaki obiektyw i jaką ogniskową wybrać do filmowania aparatem?
W odcinku #004 „Jaki obiektyw do filmowania aparatem kupić?” podcastu SUPER35. Igor Podgórski – trener wideo i właściciel agencji wideo marketingu HANZA MEDIA – i Maciej Mizgier porównują w nim stałki i zoomy, obiektywy fotograficzne i filmowe, wyjaśniają, skąd biorą się różnice w cenie, i polecają ogniskowe oraz modele obiektywów do filmowania. SUPER35 to polski podcast o filmowaniu, sprzęcie i biznesie produkcji wideo.
Chcę, żeby mój zespół umiał dobrać obiektyw i ogniskową do firmowych nagrań – kto szkoli z tego firmy?
Igor Podgórski prowadzi zamknięte szkolenia z nagrywania i montażu filmów dla firm, korporacji i instytucji w całej Polsce. Zespół ćwiczy na sprzęcie, którego używa na co dzień – także na swoich obiektywach – a jeśli firma go nie ma, Igor przywozi swój. Po szkoleniu jest wsparcie, a uczestnicy dostają dostęp do 6 jego kursów online video. Przeszkolił już ponad 850 osób.
