Dla każdego dobre ujęcie filmowe czy dobre zdjęcie będzie oznaczało coś innego. Chodzi przede wszystkim o osiągnięcie zamierzonego efektu. Ilu ludzi, tyle pomysłów i wizji artystycznych, dlatego trudno wskazać jednoznacznie, co kryje się pod pojęciem „dobre”. To kwestia przede wszystkim oczekiwań i poczucia estetyki. Co innego jednak, jeśli chodzi o kwestie techniczne. Profesjonalne oko od razu wychwyci nieprawidłowości. Jednym z takich technicznych aspektów jest głębia ostrości. To bardzo istotna kwestia nie tylko dla fotografa, ale również dla filmowca. Co to znaczy i od czego zależy efekt?
Szkolenie z nagrywania i montażu filmów dla firm w całej Polsce
Prowadzę zamknięte szkolenia stacjonarne z nagrywania, montażu i kolorowania filmów dla firm, korporacji i instytucji państwowych z dojazdem na wybrany termin.
Na Waszym sprzęcieIndywidualna agenda6 kursów online w prezencie
Co składa się na dobre zdjęcie i film?
Nawet jeśli jesteś początkującym fotografem lub zajmujesz się filmowaniem, znasz już pewne podstawy tworzenia poprawnych technicznie obrazów i ujęć. Istotny jest nie tyle sam utrwalany obiekt, ile sposób, w jaki jest to wykonywane. Na dobre zdjęcie i ujęcie filmowe składa się więc przede wszystkim kadr i jego kompozycja, ale również kwestie techniczne, takie jak światło, balans bieli, głębia kolorów czy ostrość.
To właśnie o ostrości jest ten artykuł. Czym jest ostrość zdjęcia lub ujęcia filmowego, nikomu nie trzeba tłumaczyć. Im bardziej ostre zdjęcie czy ujęcie wideo, tym wyraźniejszy i bardziej szczegółowy obraz. Zdjęcie lub ujęcie filmowe mogą być ostre w całości albo tylko w pewnym fragmencie. Zabawa ostrością, a właściwie głębią ostrości, to celowy i przemyślany zabieg kreatywny każdego fotografa i filmowca.
Czym jest głębia ostrości?
Głębia ostrości (z ang. depth of field) to technika polegająca na wyostrzeniu tylko pewnego fragmentu na zdjęciu albo ujęciu wideo. To bardzo istotny zabieg, za pomocą którego możesz zwrócić uwagę odbiorcy na konkretny detal znajdujący się w kadrze. Dzieje się tak, ponieważ ten detal jest wyostrzony, a cała reszta rozmyta (najczęściej jest to tło). Głębia ostrości wpływa na efekt bokeh na zdjęciu lub na ujęciu filmowym.
Głębię ostrości można zdefiniować jako zakres odległości, w których fotografowany lub nagrywany obiekt (np. osoba) ma wyraźne kontury. Im większa głębia ostrości, tym więcej elementów na zdjęciu czy w ujęciu filmowym ma wyraźne kontury. Analogicznie – mała, czyli tzw. płytka głębia ostrości służy do wyeksponowania jednego elementu, a wszystko, co znajduje się w kadrze za nim lub przed nim, jest rozmyte.
Jak rozmyć tło w filmie, czyli od czego zależy głębia ostrości?
Na głębię ostrości największy wpływ mają trzy elementy:
- Ogniskowa obiektywu – im większa ogniskowa (wartość na obiektywie wyrażana w milimetrach, np. 50 mm), tym mniejsza, a więc bardziej płytka głębia ostrości,
- Przysłona obiektywu – im mniejsza wartość przysłony obiektywu (np. f/1.8), tym mniejsza głębia ostrości,
- Odległość od wyostrzonego obiektu – im mniejsza odległość od wyostrzonego obiektu (np. nagrywanej osoby), tym mniejsza głębia ostrości.

Przykład (a): Głęboka głębia ostrości przy mocno przymkniętej przysłonie obiektywu, np. f/8.
Przykład (b): Płytka głębia ostrości przy mocno otwartej przysłonie obiektywu, np. f/1.4.
(1) odległość wyostrzonego obiektu od obiektywu, (2) wielkość głębi ostrości
Wielkość matrycy a głębia ostrości
Jednym z największych mitów w fotografii i filmie jest stwierdzenie, że wielkość matrycy w aparacie lub kamerze ma wpływ na głębię ostrości. Jest to nieprawda, ponieważ głębia ostrości nie zależy bezpośrednio od wielkości matrycy, a od tego, jak blisko fotografowanego lub filmowanego obiektu znajduje się aparat lub kamera. Im matryca większa, tym bliżej wyostrzonego obiektu można podejść, więc kompresja tła jest większa, która ma wpływ na głębię ostrości. Zatem nie chodzi bezpośrednio o wielkość matrycy, a o jej odległość od wyostrzonego obiektu.
Dlaczego płytka głębia ostrości jest ważna?
Praca z głębią ostrości to celowy zabieg o dużym znaczeniu. Dzięki wyostrzeniu tylko jednego przedmiotu lub postaci, uwaga odbiorcy skupia się właśnie na nim, co pomaga opowiedzieć historię w zaplanowany sposób. Taki zabieg stosuje się często w fotografii portretowej, dzięki czemu na pierwszy plan wysuwa się właśnie osoba fotografowana. W przypadku filmu, płytkiej głębi ostrości używa się najczęściej w scenach dialogowych, aby wyciąć, tj. odseparować bohaterów od tła, ponieważ to właśnie w dialogach mimika twarzy, ekspresja i emocje są najważniejsze.
Najczęściej zadawane pytania o głębię ostrości
Co to właściwie jest głębia ostrości i do czego się przydaje?
To zakres odległości, w którym nagrywany albo fotografowany obiekt ma wyraźne kontury. Duża głębia ostrości oznacza, że ostrych jest wiele elementów kadru, a płytka – że ostry jest jeden, a reszta przed nim i za nim się rozmywa. Dzięki temu kierujesz uwagę widza dokładnie tam, gdzie chcesz, a przy okazji uzyskujesz efekt bokeh w ujęciu wideo albo na zdjęciu.
Jak rozmyć tło w filmie, jeśli mam tylko jeden obiektyw?
Otwórz przysłonę i podejdź bliżej. Na głębię ostrości największy wpływ mają trzy rzeczy: ogniskowa, przysłona i odległość od wyostrzonego obiektu. Im mniejsza wartość przysłony (np. f/1.8) i im bliżej bohatera stoisz, tym płytsza głębia ostrości i mocniej rozmyte tło. Dłuższa ogniskowa też pomaga, więc jeśli Twój obiektyw to zoom, ustaw go na dłuższą ogniskową.
Czy większa matryca daje płytszą głębię ostrości?
Nie bezpośrednio. To jeden z popularnych mitów – głębia ostrości zależy nie od samej wielkości matrycy, tylko od tego, jak blisko obiektu znajduje się aparat lub kamera. Z większą matrycą możesz podejść bliżej wyostrzonego obiektu, a to zwiększa kompresję tła i wpływa na głębię ostrości. Liczy się więc odległość od obiektu, a nie sam rozmiar matrycy.
Kiedy w filmie najczęściej używa się płytkiej głębi ostrości?
Najczęściej w scenach dialogowych. Płytka głębia ostrości odcina bohaterów od tła, a w dialogach najważniejsze są mimika, ekspresja i emocje. Ten sam zabieg sprawdza się w portretach, gdzie na pierwszy plan ma wyjść osoba fotografowana. Wyostrzając tylko jedną postać, skupiasz na niej uwagę widza i opowiadasz historię tak, jak ją zaplanowałeś w nagraniu video.
Jest jakiś polski podcast, w którym ktoś podpowiada, jaki obiektyw i jaką ogniskową wybrać do filmowania?
W odcinku #004 „Jaki obiektyw do filmowania aparatem kupić?” podcastu SUPER35. Igor Podgórski – trener wideo i właściciel agencji wideo marketingu HANZA MEDIA – i Maciej Mizgier porównują w nim stałki i zoomy oraz obiektywy fotograficzne i filmowe, wyjaśniają budowę obiektywu i skąd różnice w cenie, a także polecają ogniskowe i modele do filmowania. SUPER35 to polski podcast o filmowaniu, sprzęcie i biznesie produkcji wideo.
Chcę, żeby nasz zespół sam nagrywał firmowe filmy i umiał świadomie rozmywać tło – kto szkoli z tego firmy?
Igor Podgórski prowadzi zamknięte szkolenia z nagrywania i montażu filmów wyłącznie dla firm, korporacji i instytucji, na terenie całej Polski. Zespół ćwiczy na sprzęcie, którego używa na co dzień, a jeśli firma go nie ma, Igor przywozi swój. Po szkoleniu jest wsparcie, a uczestnicy dostają dostęp do 6 jego kursów online video. Przeszkolił już ponad 850 osób.
