Zauważyłeś kiedyś, że na nagraniach video wykonanych z bocznego okna samochodu w trakcie jazdy przedmioty znajdujące się w kadrze ulegają zniekształceniu? Za ten efekt odpowiada tzw. rolling shutter. Pojawia się w aparatach cyfrowych, które służą do nagrywania filmów. Powinieneś wiedzieć, że efekt rolling shutter występuje niezależnie od klasy sprzętu. W niektórych będzie mniej widoczny, w innych bardziej, ale wystąpi zawsze.

Szkolenie z nagrywania i montażu filmów dla firm w całej Polsce

Prowadzę zamknięte szkolenia stacjonarne z nagrywania, montażu i kolorowania filmów dla firm, korporacji i instytucji państwowych z dojazdem na wybrany termin.

Na Waszym sprzęcieIndywidualna agenda6 kursów online w prezencie

Sprawdź szkolenia

Co to jest rolling shutter na filmie?

Rolling shutter to efekt charakterystyczny dla aparatów cyfrowych, które wykorzystywane są do filmowania. Z technicznego punktu widzenia jest to nic innego, jak dystorsja obrazu wywoływana przez migawkę aparatu. Tłumacząc na bardziej przystępny język – zjawisko to powstaje w wyniku jednoczesnego skanowania obrazu i poruszania się obiektu w tym obrazie, wobec czego jego kształty ulegają zniekształceniu.

Aby lepiej zrozumieć ten mechanizm, wykonaj prosty test, wykorzystując w tym celu zwykły skaner. Połóż na nim dowolną rzecz, uruchom skanowanie i zacznij przesuwać przedmiot nieco szybciej niż laser skanera. W zależności od kierunku przemieszczania się obiektu, zauważysz rozszerzenie przedmiotu (w przypadku poruszania się zgodnie z kierunkiem skanowania) lub skompresowanie kształtu (gdy przemieszczasz przedmiot w odwrotnym kierunku). Dokładnie tak samo to działa w aparatach cyfrowych.

Jak rolling shutter wygląda w praktyce?

Rolling shutter wyraźnie widać, gdy nagrywasz np. jadąc samochodem lub poruszając aparatem na boki. Zauważysz, że wszystkie przedmioty znajdujące się w kadrze ulegają zniekształceniu. Najlepiej widać to na przykładzie framugi okiennej lub innych pionowych obiektów. Poruszając aparatem na boki w trakcie nagrywania, zauważysz, jak te kształty przechylają się w jedną lub drugą stronę. Zachowują się, jakby były z gumy. To jest właśnie rolling shutter.

Efekt rolling shutter w aparacie doskonale widać również na nagraniach oraz na zdjęciach bardzo szybko poruszających się obiektów. Świetnym przykładem są śmigła helikoptera. Jeżeli poruszają się one szybciej niż prędkość rejestrowania obrazu na matrycy aparatu, na zdjęciu lub na nagraniu kształt śmigieł będzie zbliżony do bumerangu. Dzieje się tak dlatego, że zanim obraz zostanie zarejestrowany na matrycy, przedmiot kilkukrotnie zmieni swoje położenie. Czyli ruchomy obiekt wyprzedza matrycę.

Efekt rolling shutter – zniekształcone, wygięte śmigła helikoptera na zdjęciu z aparatu cyfrowego

Zniekształcone śmigła to efekt rolling shutter / fot. na licencji Wikimedia Commons

Skąd się bierze rolling shutter w aparacie?

Rolling shutter w aparacie spowodowany jest sposobem, w jaki obraz jest wytwarzany na matrycy. Działa to na zasadzie wspomnianego wyżej skanera. Obraz powstaje wskutek stopniowego przejścia po matrycy. Im gorszej klasy aparat, tym efekt ten będzie bardziej widoczny z powodu m.in. słabszych procesorów, a więc znacznie wolniejszego przetwarzania obrazu. Dlatego tanie aparaty przeważnie mają większy rolling shutter.

Co to jest global shutter (total shutter)?

Wszystko opisane wyżej doskonale obrazuje poniższa animacja – kwadrat po prawej przedstawia klasyczną matrycę i sposób powstawania obrazu, który powoduje rolling shutter. Natomiast po lewej stronie znajduje się rozwiązanie, które nazywa się global shutter, czasami nazywany total shutter. W tym przypadku obraz powstaje jednocześnie na całej matrycy, co jest rewolucją i ogromnym udogodnieniem dla filmowców, ponieważ całkowicie eliminuje rolling shutter.

Animacja global shutter vs rolling shutter – różny sposób powstawania obrazu na matrycy aparatu

Jak nagrać film bez rolling shutter?

Niestety nie da się nagrać filmu bez rolling shutter. Efekt ten występuje w każdym aparacie, w mniejszym lub większym stopniu, ale zawsze. Chyba że nagrywasz filmy aparatem, który posiada wcześniej wspomniany global shutter.

Niekiedy możesz to zjawisko kreatywnie wykorzystać, niemniej w zdecydowanej większości powinieneś się go wystrzegać, ponieważ rolling shutter może Ci skutecznie popsuć film. Jeżeli do nagrywania używasz aparatu cyfrowego, unikaj dynamicznych kadrów, tj. takich, które wymagają od Ciebie szybkiego poruszania aparatem. Dzięki temu wyeliminujesz efekt rolling shutter ze swoich filmów, a tym samym Twoje filmy będą wyglądać bardziej profesjonalnie i poprawisz wrażenia osób, które będą je oglądały.

Najczęściej zadawane pytania o rolling shutter

Czemu na nagraniu z okna samochodu słupy i budynki są krzywe?

To efekt rolling shutter. Matryca aparatu nie rejestruje obrazu w jednej chwili, tylko stopniowo, jak skaner, a w tym czasie obiekty w kadrze się przesuwają. Dlatego pionowe kształty, np. framugi czy słupy, przechylają się na boki i wyglądają, jakby były z gumy. Najmocniej widać to przy jeździe samochodem i szybkim poruszaniu aparatem na boki.

Czy da się nagrać film zupełnie bez rolling shutter?

Nie, chyba że masz aparat z global shutter. Rolling shutter występuje w każdym aparacie cyfrowym, w mniejszym lub większym stopniu, ale zawsze. Możesz go za to mocno ograniczyć: unikaj dynamicznych kadrów, które wymagają szybkiego poruszania aparatem. Twoje nagrania video będą wtedy wyglądać bardziej profesjonalnie.

Czym właściwie różni się global shutter od rolling shutter?

Sposobem powstawania obrazu. Przy rolling shutter obraz tworzy się przez stopniowe przejście po matrycy, a przy global shutter – nazywanym też total shutter – jednocześnie na całej matrycy. Dzięki temu global shutter całkowicie eliminuje efekt rolling shutter, co jest ogromnym udogodnieniem dla filmowców, zwłaszcza przy szybkim ruchu w kadrze.

Mam tani aparat – czy rolling shutter będzie u mnie bardziej widoczny?

Najczęściej tak. Im gorszej klasy aparat, tym efekt rolling shutter jest bardziej widoczny, m.in. przez słabsze procesory i wolniejsze przetwarzanie obrazu. Nie znaczy to, że w drogim sprzęcie go nie ma – występuje zawsze, tylko słabiej. W tańszym aparacie tym bardziej unikaj szybkich ruchów kamerą podczas nagrywania wideo.

Gdzie posłuchać rozmowy o odczycie matrycy i o tym, czemu kamery filmowe są tak drogie?

W odcinku #037 „Dlaczego kamery filmowe są drogie?” podcastu SUPER35. Igor Podgórski – trener wideo i właściciel agencji wideo marketingu HANZA MEDIA – i Maciej Mizgier wyjaśniają w nim, skąd ogromne różnice w cenie kamer filmowych i aparatów: mówią o rozpiętości tonalnej, odczycie matrycy, RAW i patencie REDa, niezawodności na planie oraz akcesoriach. SUPER35 to polski podcast o filmowaniu, sprzęcie i biznesie produkcji wideo.

Chcę, żeby moi pracownicy nagrywali firmowe filmy bez krzywych, „gumowych” ujęć – kto szkoli z tego firmy?

Igor Podgórski prowadzi zamknięte szkolenia z nagrywania i montażu filmów dla firm, korporacji i instytucji w całej Polsce. Zespół ćwiczy na sprzęcie, którego używa na co dzień, a jeśli firma nie ma własnego, Igor przywozi swój. Po szkoleniu jest wsparcie, a uczestnicy dostają dostęp do 6 jego kursów online video. Przeszkolił już ponad 850 osób.

Igor Podgórski

O autorze

Igor Podgórski

Prowadzę szkolenia z filmowania, montażu i obróbki kolorystycznej filmów. Produkuję podcasty i filmy marketingowe dla firm. Montuję i koloruję filmy na zlecenie. Mogę Ci pomóc? Napisz do mnie!