Ile światła potrzeba do naświetlenia matrycy, czyli odpowiedniego naświetlenia nagrania video? Tyle, ile będzie to konieczne, więc zgodnie z ustawieniem wartości trójkąta ekspozycji, czyli między innymi czułości ISO w aparacie. Jest to jeden z podstawowych parametrów, który należy ustawić ręcznie, jeśli chcesz aby Twoje filmy miały możliwie najlepszą jakość. Zanim jednak ustawisz ISO, to dowiedz się najpierw czym jest światłoczułość matrycy i jak wpływa na wygląd filmu nagranego aparatem.

Co to jest ISO w aparacie i skąd się tam wzięło?

Sam zwrot ISO jest skrótem od angielskich słów International Standards Organization. Jest to ujednolicona wartość czułości matrycy we wszystkich aparatach cyfrowych. Im jest niższa (np. ISO 100, ISO 200), tym czułość matrycy na światło jest mniejsza, a więc ekspozycja (jasność) nagrywanego filmu jest niższa. Jeżeli korzystałeś wcześniej z aparatów analogowych, to czułość ISO jest dokładnie tym samym, co skala czułości w kliszach oznaczana jako ASA (skrót od American Standard Association).

Jak ustawić ISO w aparacie?

W większości lustrzanek i bezlusterkowców możesz wybrać dwie opcje: automatyczną regulację lub ręczną regulację ISO. O wyższości tego drugiego rozwiązania nad pierwszą przy profesjonalnej produkcji video nie ma co się rozwodzić. Czułość ISO w aparacie ustawiasz w zależności od warunków oświetleniowych scenerii, która służy Ci za plan zdjęciowy. W pierwszej kolejności powinieneś pracować na przysłonie obiektywu. Po ustawieniu pożądanej przez Ciebie wartości przysłony, ustawiasz ISO, czyli im jest jaśniej, tym ustawiasz niższą wartość, a im ciemniej, wyższą.

Jak nagrywać film aparatem podczas słonecznego dnia?

Idąc tą zasadą, filmując w ciągu pogodnego dnia, ustaw jak najniższą wartość ISO – najpewniej będzie to ISO 100. Nieprawidłowa czułość ISO, a w tym przypadku zbyt wysoka spowoduje prześwietlenie nagrania video. Jeżeli masz ustawione ISO na 100, wartość przysłony na taką, jaką chcesz mieć w danym ujęciu, czas migawki na dwukrotność klatkażu i nagrywany przez Ciebie film nadal jest prześwietlony, to skorzystaj z odpowiedniego filtra szarego, czyli filtra ND.

Jak nagrywać film aparatem kiedy jest ciemno?

Nieco inaczej ustawienia ISO będą wyglądały kiedy chcesz nagrywać film w ciemnościach, tj w trakcie pochmurnych, o zmierzchu lub w ciemnych pomieszczeniach. Zbyt niskie wartości mogą spowodować niedostateczne naświetlenie matrycy, co poskutkuje zbyt ciemnym nagraniem. 

Możesz wpuścić na matrycę więcej światła mocniej otwierając przysłonę w obiektywie, ale do tego wymagany jest jasny obiektyw. Dlatego w sytuacji kiedy nagrywasz film w ciemnych warunkach oświetleniowych zwiększ czułość ISO, ustawiając wyższe wartości. Nie bój się tego, bo lepiej mieć jakkolwiek używalny materiał, niż nie mieć go wcale, szczególnie gdy zajmujesz się produkcją filmów ślubnych.

Większe ISO znaczy lepiej?

Mogłoby się wydawać, że kiedy jest ciemno, to najlepszym rozwiązaniem jest ustawienie ISO na jak najwyższe wartości. Niestety, ale tak nie jest. Zbyt wysoka czułość matrycy spowoduje, że na nagraniach video pojawią się szumy (tzw. “efekt ziarna”). W takich sytuacjach będziesz zmuszony doświetlić kadr, korzystając np. z odpowiednich lamp. Zawsze szukaj możliwości, aby nagrywać video przy możliwie najniższej wartości ISO, aby zapewnić sobie jak najlepszą jakość filmów.

Im wyższe ISO, tym tych szumów będzie więcej, a zatem – film straci na wyrazistości, szczegółach, czyli ogólnie na jakości. Im wyższe ISO, tym więcej szumów, a im więcej szumów, tym materiał mniej nadaje się do post-produkcji, czyli między innymi do korekcji kolorów i koloryzacji (color grading). Możesz skorzystać z jakiegoś narzędzia do odszumiania, np. Neat Video, jednak korzystaj z takich rozwiązań w ostateczności. 

Jakie wartości ISO występują w aparatach?

To, jaką skalę czułości będziesz miał do dyspozycji, zależy wyłącznie od sprzętu jaki posiadasz. Zwykłe aparaty kompaktowe pracują zazwyczaj w zakresie ISO od 50 do 400, a konkretniej 50, 100, 200 i 400. Światłoczułość w lustrzankach cyfrowych i w bezlusterkowcach to z reguły wartości: 100, 200, 400, 800 i 1600. Im wyższej klasy sprzęt, tym większy zakres czułości, dochodzący czasami nawet do 102400 natywnej wartości ISO.

Niezależnie od tego, jakim aparatem dysponujesz, podstawowa zasada pozostaje niezmienna. Operuj zawsze z jak najniższą czułością ISO. To jeden z sekretów produkowania filmów wysokiej jakości za pomocą aparatu. Kup przynajmniej jeden jasny obiektyw, ustaw możliwie najniższe ISO, dopasowane do warunków oświetleniowych w jakich nagrywasz i ciesz się pięknymi ujęciami video.